طراحی ویلا

ویلا بصیری

ویلا انوشه | خانه‌ای برای روزهای پیشِ رو

ویلا انوشه در خیابان انوشه چلک، برای خانواده‌ای طراحی شد که در آستانه فصل تازه‌ای از زندگی قرار داشت. علاقه به باغ و باغبانی، انتظار تولد فرزند و نیاز به فضایی برای مطالعه،تصویر خانه را از همان ابتدا شکل دادند. مسئله اصلی طراحی، برقراری تعادل میان این خواسته‌ها بود.خانه‌ای که برای دورهم‌بودن گشاده باشد،برای خلوت‌کردن جای مشخصی داشته باشد و آینده خانواده نیز در سازمان فضایی آن دیده شود.

همکف به زندگی جمعی اختصاص یافت.پذیرایی وسیع در کنار آشپزخانه و یک اتاق‌خواب،بستری برای معاشرت و سکونت روزمره فراهم می‌کند. استخر نیز در همین تراز قرار گرفت تا ارتباط دیداری آن با پذیرایی حفظ شود و حضور آب به تجربه فضای زندگی پیوند بخورد.در عین حال، میان این دو بخش یک راهروی واسط پیش‌بینی شد؛ حائلی فضایی با هدف محدودکردن تبادل مستقیم هوای مرطوب استخر با فضای مسکونی. رختکن،سرویس،سونا و محل استراحت پیرامون استخر،این بخش را به مجموعه‌ای کامل برای شنا و آسودن تبدیل می‌کنند.

علاقه کارفرما به باغ،در سهمی که به فضای کاشت اختصاص یافت بازتاب پیدا کرد. بخش قابل‌توجهی از محوطه برای باغچه‌ها و درختان میوه در نظر گرفته شد تا ارتباط با طبیعت،در کاشتن،رسیدگی‌کردن و ثمرگرفتن ادامه یابد.باغ در این پروژه بخشی از زندگی روزانه خانواده است؛ فضایی که تغییر فصل‌ها را به خانه می‌آورد و با گذشت زمان رشد می‌کند.در مسیر ورودی نیز،همراهی پله‌ها با باغچه‌های پلکانی و آب جاری،ورود به خانه را به تجربه‌ای تدریجی میان سنگ،گیاه و آب تبدیل کرده است.

طبقه میانی،قلمرو آرام‌تر و خصوصی‌تر خانواده است.در کنار سه اتاق‌خواب مستر بزرگ، اتاقی مستقل برای فرزند خانواده پیش‌بینی شد؛ تصمیمی که از انتظار تولد او آغاز می‌شود و سال‌های کودکی و نوجوانی‌اش را نیز در نظر می‌گیرد. به این ترتیب،آینده خانواده از ابتدا در برنامه خانه جای گرفته و برای شکل‌گیری حریم شخصی فرزند،فضایی مشخص فراهم شده است.

در بالاترین طبقه،فضای وسیع مطالعه با آشپزخانه کوچک و سرویس مستقل قرار دارد؛ خلوتی برای پدر خانواده که با فاصله‌گرفتن از رفت‌وآمدهای روزمره، امکان تمرکز و مکث را فراهم می‌کند.چشم‌انداز دریا و جنگل، کیفیت اصلی این فضاست،جایی که مطالعه با تماشای منظره و حضور در تراس همراه می‌شود.

تمایل کارفرما به پرهیز از نمای سیمانی،انتخاب سنگ روشن را به یکی از پایه‌های هویت بنا تبدیل کرد. امتداد سنگ از دیوار محوطه تا بدنه ساختمان،مجموعه را یکپارچه می‌کند،در مقابل،عناصر تیره و تیغه‌های عمودی،به سطوح روشن عمق و ریتم می‌دهند.قاب‌های کشیده، عقب‌نشستگی بازشوها و تراس‌های عمیق نیز میان فضای بسته خانه و منظره پیرامون، لایه‌هایی برای حضور،سایه و حفظ حریم می‌سازند. در فضای داخلی، رنگ‌های روشن و حضور چوب، همین زبان را با مقیاسی نزدیک‌تر به زندگی ادامه می‌دهند.

انوشه،خانه‌ای است که زمان در شکل‌گیری آن نقش دارد،از باغی که به‌تدریج به ثمر می‌نشیند تا کودکی که در آن بزرگ می‌شود.معماری پروژه، برای کنار هم قرارگرفتن این تجربه‌ها شکل گرفته است:جمع‌شدن،پرورش‌دادن،رشدکردن و گاهی در خلوت،رو به منظره نشستن.

ویلای حکاک‌پور

چگونه می‌توان خانه‌ای با بازشوهای بزرگ و ارتباط بصری گسترده با بیرون طراحی کرد و هم‌زمان،برای زندگی درون آن مرزی روشن و فضایی برای خلوت ساخت؟

ویلای حکاک‌پور را می‌توان پاسخی به این پرسش دانست.خانه‌ای که رابطهٔ درون و بیرون در آن، از طریق قاب‌ها، عقب‌نشستگی‌ها و فضاهای نیمه‌باز تعریف می‌شود. سطوح شفاف، دید را به بیرون امتداد می‌دهند و قاب‌های پیرامون آن‌ها، به این گشودگی عمق و محدوده می‌بخشند.

در نمای اصلی،ترکیب سطوح روشن و قاب‌های تیره، بازشوها را در مقیاس حجم سازمان می‌دهد. خطوط عمودی چوب، ریتمی ظریف‌تر به این ترکیب اضافه می‌کنند و در کنار سطوح یکپارچه، کیفیتی گرم‌تر و نزدیک‌تر به مقیاس انسان می‌سازند. تراس نیز بخشی از همین رابطه است؛ فضایی میان حضور در خانه و قرارگرفتن در هوای آزاد.

توالی ورود از سردر و حیاط تا پلکان و درِ خانه، فرصت دیگری برای تعریف این مرز فراهم می‌کند.ورود به فضای سکونت در چند مرحله اتفاق می‌افتد و سردر،با تکرار زبان قاب‌ها و جزئیات چوبی،مقدمه‌ای برای مواجهه با ساختمان می‌شود.

هویت ویلای حکاک‌پور در ارتباط میان این عناصر شکل می‌گیرد:قاب‌هایی که به نما نظم می‌دهند،بازشوهایی که خانه را به بیرون پیوند می‌زنند و فضاهای میانی‌ای که به این پیوند،کیفیت سکونت می‌بخشند.

ویلا نارنج | همسایگی جنگل

برای زوجی که سفر و طبیعت‌گردی با کاروان شخصی بخشی از زندگی‌شان بود، خانه باید امکان ماندن در دل همان منظری را فراهم می‌کرد که برای تجربه‌اش سفر می‌کردند؛ جایی برای خلوت دونفره، معاشرت با دوستان و گذراندن زمان در فضای باز.

ویلا نارنج در نارنج‌بنِ ونوش، در انتهای بافت ساخته‌شده و در مجاورت جنگل و اراضی منابع طبیعی قرار گرفته است؛ موقعیتی میان دو جبهه متفاوت: شمال، رو به جهت دریا و همسایگی‌های مسکونی، و جنوب، در تماس با پهنه جنگلی. مسئله اصلی طراحی از همین موقعیت شکل گرفت:
چگونه می‌توان خانه را به چشم‌انداز گشود و هم‌زمان، حریم زندگی و تفریح ساکنان را حفظ کرد؟

پاسخ، در تعریف میزان متفاوتی از گشودگی در دو سوی بنا شکل گرفت. در جبهه شمالی، به‌دلیل اشراف همسایگی‌ها، پنجره‌ها محدودتر و کنترل‌شده طراحی شدند تا ارتباط با بیرون، با حفظ حریم فضاهای داخلی همراه باشد. در مقابل، جبهه جنوبی رو به جنگل گشوده شد؛ بازشوهای گسترده و تراس‌های پیوسته، امکان بهره‌گیری از چشم‌انداز و ارتباط نزدیک‌تر با طبیعت را فراهم کردند. این تفاوت، به یکی از اصول شکل‌دهنده حجم و نما تبدیل شد.

جانمایی استخر روباز در بخش جنوبی زمین، ادامه همین رویکرد بود. ساختمان میان جبهه دسترسی و محوطه استخر قرار گرفت تا به محدودکردن دید از سمت همسایگی‌ها کمک کند و فضای تفریحی خانه رو به جنگل شکل بگیرد. به این ترتیب، استخر و حیاط پشتی به بخش اصلی تجربه سکونت تبدیل شدند؛ فضایی برای حضور زیر آسمان، در کنار آب و مقابل امتداد سبز درختان.

سازمان‌دهی فضاها در ارتفاع نیز بر اساس نسبت میان جمع و خلوت شکل گرفت. در همکف، پذیرایی، آشپزخانه، غذاخوری و نشیمن بزرگ، عرصه عمومی خانه را تشکیل می‌دهند؛ فضاهایی پیوسته که ارتباط بصری با استخر و حیاط، کیفیت حضور در آن‌ها را تعریف می‌کند. طبقه میانی به اقامت مهمانان اختصاص یافته است؛ سه اتاق‌خواب مستر، در کنار بار و فضای تماشای تلویزیون، امکان میزبانی از دوستان را با حفظ استقلال و آسایش هر مهمان فراهم می‌کنند.

در بالاترین تراز، سهم بیشتری از فضا به زندگی خصوصی زوج اختصاص می‌یابد: یک اتاق بزرگ که به تراسی وسیع‌تر از خود گشوده می‌شود. در اینجا، تراس امتداد اصلی فضای سکونت است؛ محلی برای نشستن، تماشای تغییر نور و مه، و تجربه چشم‌اندازی گسترده از جنگل. این توالی، از جمع در همکف آغاز می‌شود، از اقامت مهمانان می‌گذرد و به خلوتی دونفره در بالاترین بخش خانه می‌رسد.

بیان مصالح نیز با شخصیت دو جبهه همراه است. در شمال، ترکیب بتن و چوب و قاب‌های مشخص بازشوها، چهره ورودی خانه را شکل می‌دهد. در جنوب، سطوح سفید و امتداد افقی تراس‌ها، بر گشودگی بنا به محوطه و جنگل تأکید می‌کنند. حضور چوب در هر دو جبهه، پیوند میان این دو بیان را حفظ می‌کند.

کانسپت ویلا نارنج بر تنظیم میزان گشودگی و خلوت استوار است؛ خانه‌ای که در هر تراز و هر جبهه، نسبت متفاوتی با پیرامون برقرار می‌کند تا میزبانی، زندگی شخصی و حضور در طبیعت، هرکدام جای مناسبی در آن پیدا کنند.

در ویلای آبسرد، دیوار تنها جایی نیست که خانه تمام می‌شود؛ امتداد پیدا می‌کند، دور فضای باز می‌چرخد و گوشه‌ای برای زندگی در بیرون می‌سازد. ایدهٔ پروژه را می‌توان در همین پیوستگی دنبال کرد: شکل‌دادن به خانه‌ای که حیاط و تراس، درون ترکیب حجم آن جای گرفته‌اند.

آجر، این پیوند را خوانا می‌کند. از بدنهٔ اصلی تا لبهٔ تراس و دیوار حیاط، بافتی مشترک ادامه می‌یابد و بخش‌های مختلف بنا را به یکدیگر متصل می‌کند. در میان این سطوح پیوسته، عقب‌نشستگی‌ها و اختلاف ارتفاع‌ها به فضای خالی شکل می‌دهند؛ فضایی برای ورود، نشستن، کاشتن و تماشای آسمان.

تراس، روشن‌ترین بیان این ایده است. جداره‌های آجری آن، فضای باز را به محدوده‌ای صمیمی‌تر تبدیل می‌کنند؛ جایی برای حضور در هوای آزاد با احساس تعلق به خانه. گیاهان در امتداد این جداره‌ها، مرز میان فضای ساخته‌شده و طبیعت را نرم‌تر می‌کنند.

در داخل، رابطه با بیرون از نزدیک اتفاق می‌افتد: درختی کنار شیشه، سایهٔ برگ‌ها بر کف و بافت آجری که از نشیمن دیده می‌شود. بازشوهای بزرگ، این عناصر را در قاب زندگی روزمره قرار می‌دهند. پیوستگی نشیمن، غذاخوری و آشپزخانه نیز اجازه می‌دهد نور و دید در بخش جمعی خانه امتداد پیدا کنند، در حالی که فضای خالی کنار پلکان، میان ترازها ارتباط برقرار می‌کند.

شخصیت ویلای آبسرد از کنار هم نشستن همین تجربه‌ها شکل می‌گیرد؛ صلابت آجر، گرمای چوب، نزدیکی گیاه و آرامش فضاهای محصور. خانه‌ای که بخشی از کیفیت سکونتش در فاصلهٔ میان دیوارها جریان دارد؛ زیر سقف، کنار پنجره و رو به آسمان.

ویلای آوید

چگونه می‌توان خانه‌ای با وقار کلاسیک و حال‌وهوای رستیک طراحی کرد، بی‌آنکه سنگ، زبان اصلی آن باشد؟

این پرسش، نقطهٔ آغاز طراحی ویلایی در نشتارودِ تنکابن بود. کارفرما خانه‌ای می‌خواست که در کنار نظم و تشخص معماری کلاسیک، گرما و صمیمیت یک ویلای روستایی را داشته باشد. کنارگذاشتن سنگ از مصالح اصلی نما، مسیر طراحی را به سوی معماری تلفیقی معاصر با تأثیراتی از معماری ویکتوریایی و ایتالیایی‌مآب یا Italianate هدایت کرد؛ رویکردی که امکان ترکیب بدنه‌های آجری، بازشوهای بلند و جزئیات تزیینی را با سازمان‌دهی معاصر حجم فراهم می‌کرد.

در این پروژه، آجر مبنای شکل‌گیری شخصیت بنا شد. رنگ گرم، بافت و بندهای منظم آن، سطح نما را مقیاس بخشیدند و بستری فراهم کردند تا جزئیات کلاسیک، در پیوند با بدنهٔ ساختمان معنا پیدا کنند. پنجره‌های پیش‌آمده، ستونک‌های تزیینی و قاب‌بندی‌های برجسته، تأثیرات تاریخی طرح را آشکار می‌کنند؛ درحالی‌که امتداد افقی لبهٔ بام، تراس‌ها و نرده‌های ساده، به ترکیب بنا بیانی معاصر می‌بخشند.

شخصیت رستیک پروژه بیش از هر چیز از کیفیت مصالح و ارتباط خانه با محوطه شکل می‌گیرد. آجر، سطوح با پرداخت غیرصیقلی، پوشش گیاهی و حضور آب، فضایی می‌سازند که جزئیات رسمی نما را با تجربه‌ای آرام و روزمره از سکونت همراه می‌کند.

تراس‌ها و فضاهای سرپوشیدهٔ کنار محوطه نیز نقش واسطه را دارند؛ جایی برای مکث میان فضای داخلی، باغ و استخر. در این بخش‌ها، نما عمق پیدا می‌کند و معماری از یک تصویر روبه‌رو، به فضایی قابل‌استفاده برای نشستن، حرکت و تماشای پیرامون تبدیل می‌شود.

ویلای نشتارود حاصل جست‌وجوی تعادلی میان بیان تاریخی و زندگی معاصر است؛ خانه‌ای که تأثیرات ویکتوریایی و ایتالیایی‌مآب را در ترکیبی از بدنه‌های آجری، بازشوهای بلند و فضاهای نیمه‌باز بازخوانی می‌کند و وقار کلاسیک را با صمیمیت مصالح پیوند می‌دهد.

سرو میان | سکونت پیرامون یک حضورِ ماندگار

پیش از شکل‌گیری خانه، سرو در زمین حضور داشت؛ درختی که امکان جابه‌جایی آن وجود نداشت و حفظش، نقطهٔ آغاز طراحی شد. در ویلای «سرو میان»، این حضور پیشین به یکی از عوامل تعیین‌کنندهٔ استقرار فضاها و شکل‌گیری حجم تبدیل شد؛ خانه باید جای خود را در کنار سرو پیدا می‌کرد.

زمین ۳۱۶ مترمربعی پروژه،در نبش یک خیابان و کوچه قرار داشت.این موقعیت،در کنار امکان گشودگی به پیرامون،مسئله مواجهه با نگاه و رفت‌وآمد را نیز پیش می‌کشید. خواسته کارفرما،ویلایی با سه اتاق‌خواب مستر و مجموعه‌ای از فضاهای جمعی و تفریحی بود.پرسش طراحی از تلاقی همین شرایط شکل گرفت:چگونه می‌توان در زمینی محدود،خانه‌ای گشوده به منظر ساخت و در عین حال،خلوت ساکنان و حضور سرو را حفظ کرد؟

پاسخ پروژه در تعریف تدریجی حریم‌ها شکل گرفت.همکف به عرصه‌های عمومی‌تر خانه،شامل پذیرایی،آشپزخانه و استخر اختصاص یافت.در طبقه بالا،سه اتاق‌خواب مستر در کنار نشیمنی کوچک،بار و آشپزخانه‌ای مستقل قرار گرفتند تا زندگی روزمره ساکنان،در مقیاسی صمیمی‌تر و با استقلال بیشتر از فضای مهمان‌پذیر همکف جریان پیدا کند.

در این میان،تراس به فضایی واسط تبدیل شد.قرارگیری آن میان حوزه خواب و پذیرایی طبقه بالا،فاصله‌ای میان استراحت و معاشرت ایجاد می‌کند؛ همزمان،عمق تراس و جداره‌های آن،گشودگی فضاهای داخلی به بیرون را کنترل می‌کنند.به این ترتیب،ارتباط با منظر از خلال لایه‌ای قابل‌سکونت اتفاق می‌افتد که به حفظ محرمیت کمک می‌کند.

این منطق در بیان حجمی بنا نیز خوانده می‌شود.احجام روشن،پیش‌آمدگی‌ها و عقب‌نشستگی‌ها،برای پنجره‌ها و تراس‌ها عمق می‌سازند و میان فضای داخلی و محیط پیرامون،آستانه‌هایی با کیفیت‌های متفاوت شکل می‌دهند.نما،بیان همین رابطهٔ تنظیم‌شده میان گشودگی و خلوت است.

در تراز بام، تجربه سکونت به آسمان و منظر امتداد می‌یابد.بام سبز،بار و فضای خدماتی،امکان گردهم‌آمدن در فضای باز را فراهم می‌کنند؛در کنار آن‌ها،شاه‌نشینی سرپوشیده پیش‌بینی شده تا در روزهای بارانی نیز تماشای منظر و استفاده از این تراز ادامه داشته باشد.نورگیر سقفی نیز نور طبیعی را به فضای بار می‌رساند و کیفیتی متفاوت از روشنایی را به این بخش می‌بخشد.

«سرو میان» از کنار هم نشاندن این ضرورت‌ها شکل گرفته است:حفظ درختی پابرجا،تأمین خلوت در زمینی در معرض دید و فراهم‌کردن شیوه‌های متنوع باهم‌بودن.سرو،مرجع شکل‌گیری خانه می‌شود و حریم،در فاصله میان فضاها،تراس‌ها و جداره‌ها ساخته میشود.

ویلای نوا | قابی برای دماوند

طراحی ویلای نوا، در روستای نوا از توابع لاریجانِ آمل، با خواسته‌ای مشخص آغاز شد: حضور چشم‌انداز قلهٔ دماوند در فضای پذیرایی. این خواسته، رابطهٔ میان خانه و کوه را به محور طراحی تبدیل کرد؛ رابطه‌ای که در آن، منظره بخشی از تجربهٔ روزمرهٔ سکونت می‌شود.

در پاسخ، بازشوی بزرگ پذیرایی رو به دماوند شکل گرفت؛ قابی معماری برای منظره‌ای با مقیاس و صلابتی فراتر از بنا. این قاب، نگاه را به سوی قله هدایت می‌کند و حضور آن را در فضای داخلی برجسته می‌سازد. دماوند با تغییر نور، فصل و وضعیت آسمان، تصویری متغیر در خانه پدید می‌آورد و به بخشی از هویت فضای پذیرایی تبدیل می‌شود.

برای قرارگیری فضاهای اصلی زندگی در ترازی بالاتر، ساختمان بر روی پیلوت سازمان یافت. پارکینگ، انبار، سرایداری و تأسیسات در این تراز جای گرفتند و دو طبقهٔ سکونت، در قالب یک ویلای دوبلکس، بالاتر از آن شکل گرفتند. به این ترتیب، تفکیک عملکردهای پشتیبان از فضاهای زندگی، با ایدهٔ ارتفاع‌گرفتن و گشودگی به سوی چشم‌انداز همراه شد.

تراس وسیع و پیش‌آمدگی عمیق بام، این ارتباط را به فضای نیمه‌باز امتداد می‌دهند؛ جایی برای مکث در برابر منظره و تجربهٔ هوای کوهستان در پناه ساختمان. خطوط افقی تراس‌ها و لبهٔ بام نیز در ترکیب کلی بنا، امتداد نگاه به بیرون را تقویت می‌کنند.

ویلای نوا تلاشی است برای شکل‌دادن به خانه‌ای که هویت خود را از نسبت با مکان می‌گیرد؛ خانه‌ای که قاب آن رو به دماوند گشوده می‌شود و شکوه کوه را در تجربهٔ زندگی روزمره حاضر می‌کند.

ایده ویلای آستان حول فضای میان خانه و باغ شکل می‌گیرد؛جایی که سکونت از مرز دیوارها فراتر می‌رود و در تراس، سایه و کنار آب امتداد می‌یابد. آستان در این پروژه، فضایی برای مکث و تجربه هم‌زمانِ سرپناه و گشودگی است.
قاب‌های سفید و عمیق، ساختار اصلی این ارتباط را شکل می‌دهند. این قاب‌ها در بخش‌هایی، بازشوهای وسیع را در بر می‌گیرند و در بخش‌هایی دیگر، به محدوده یک فضای نیمه‌باز تبدیل می‌شوند. عمق آن‌ها به نما بُعد می‌دهد و میان فضای داخلی و محوطه، لایه‌ای واسط ایجاد می‌کند.
در طبقهٔ بالا،تراس رو به باغ، فضای سکونت را به هوای آزاد پیوند می‌زند. در تراز همکف،فضای سرپوشیدهٔ کنار استخر،این ارتباط را به تجربه‌ای نزدیک‌تر با آب، نور و پوشش گیاهی تبدیل می‌کند. سطوح شفاف، امتداد دید را حفظ می‌کنند و بخش‌های بسته، به ترکیب بنا انسجام می‌بخشند.
سفیدی حجم‌ها در کنار چوب و قاب‌های تیره، زبانی آرام و خوانا می‌سازد؛ ترکیبی که بافت گیاهان و تغییرات نور در آن حضور پررنگی پیدا می‌کند. مسیر قدم‌سنگ‌ها نیز حرکت در باغ را به ورودی خانه هدایت می‌کند و رسیدن را به توالی کوتاهی از عبور، مکث و ورود تبدیل می‌سازد.
هویت آستان در همین فضاهای میانی شکل می‌گیرد؛زیر قاب‌ها، در امتداد تراس و کنار آب؛جایی که خانه به باغ گشوده می‌شود و باغ در تجربه روزمره سکونت حضور می‌یابد.

نام‌گذاری پروژه به نام مزرعه ،فراتر از یک نشانی جغرافیایی،ادای احترامی است به حافظه تاریخی بستر زمین و ریشه‌های قدیمی این کوچه.کانسپت اصلی طراحی بر مبنای ایجاد پیوند میان اصطلاح کهن (مزرعه) به‌عنوان نمادی از سرسبزی،ریشه‌داری و آرامش بکر،با معماری مدرن شکل گرفته است.در واقع،این ویلا همچون دانه‌ای کاشته شده در بستر این کوچه است.

چالش اصلی پروژه،جای دادن برنامه‌ای فشرده و پرامکانات(زیربنای ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری شامل ۳ اتاق خواب،استخر و فضاهای عمومی دلباز) در زمینی با مساحت محدودِ ۳۳۰ مترمربع بود.استراتژی تیم طراحی برای حل این مسئله،استفاده بهینه از حجم و سازماندهی عمودی بوده است.

تفکیک هوشمندانه فضاهای خصوصی (اتاق خواب‌های باکیفیت با نورگیری مستقیم و متریال گرم) و فضاهای عمومی (پذیرایی و نشیمن‌های دوطبقه با ارتفاع سقف بلند و پنجره‌های قدی) و تعبیه استخر و فضاهای خدماتی به گونه‌ای که حریم خصوصی کامل را در کنار حداکثر کارایی فراهم کند.

یکی از ویژگی‌های کلیدی این طراحی،پیش‌بینی تراس بزرگ و عملکردی است.در پاسخ به نیاز کارفرما برای داشتن فضایی منعطف در برابر شرایط جوی،این تراس به گونه‌ای طراحی شده که قابلیت مسقف شدن مکانیکی در روزهای بارندگی را دارد.این رویکرد نشان‌دهنده اهمیت پایداری و انطباق‌پذیری در پروژه است؛فضایی که در روزهای آفتابی حیاط و آسمان را در آغوش می‌کشد و در روزهای بارانی،به پناهگاهی گرم و امن تبدیل می‌شود.

ترکیب حجم‌های صلب سفید با پوسته‌های چوبی گرم در نما،همراه با سنگ‌های تیره و روشن در محوطه و جزئیات داخلی (مانند آشپزخانه ترکیبی مرمر و چوب تیره)،تعادلی بی‌نظیر میان مدرنیته و طبیعت ایجاد کرده است.خطوط افقی و عمودی نما،همسو با فرم راه‌پله‌ها و عناصر چوبی داخلی،حس پویایی و در عین حال آرامش را به مخاطب القا می‌کنند.

ویلا فلورد | میان خلوت و جمع

 

چگونه می‌توان در یک بستر طبیعی شیب‌دار، معماری‌ای خلق کرد که هم‌زمان پاسخ‌گوی استقلال دو نسل، آیین‌های جمعی و ارتباط با طبیعت باشد؟

ویلا فلورد در زمینی به مساحت ۷۸۰ مترمربع، در ارتفاعات فلورد و در مجاورت پهنه‌ای جنگلی شکل گرفت.بستری با شیب قابل‌توجه از سمت جنگل به سوی خیابان،که در کنار چشم‌اندازهای گسترده،چالش‌هایی در نحوه استقرار ساختمان،سازمان‌دهی عملکردها و تعریف دسترسی‌ها ایجاد می‌کرد.

خواسته کارفرما،طراحی ویلایی برای دو نسل از یک خانواده بود؛دو واحد مسکونی مستقل، هرکدام با سه اتاق‌خواب،که یکی برای والدین و دیگری برای پسر و همسرش در نظر گرفته شده بود.

بااینحال،استقلال سکونت تنها بخشی از مسئله پروژه بود.سبک زندگی و اهمیت آیین‌های مذهبی برای کارفرما،ضرورت پیش‌بینی فضاهایی برای گردهمایی و برگزاری مراسم را نیز به برنامه معماری اضافه می‌کرد؛فضاهایی که می‌بایست در کنار عملکردهای روزمره ساختمان،امکان پذیرایی از جمعی فراتر از ساکنان ویلا را فراهم کنند.

از این رو،مسئله اصلی طراحی در ایجاد تعادل میان سه کیفیت شکل گرفت:استقلال زندگی خصوصی،پیوندهای خانوادگی و ظرفیت حضور جمعی.

پاسخ معماری،بر مبنای تفکیک عملکردها در ترازهای مختلف و تعریف سلسله‌مراتبی از فضاهای خصوصی،مشترک و جمعی شکل گرفت.

دو واحد مسکونی در طبقات مستقل و بر فراز پیلوت سازمان‌دهی شدند؛به‌گونه‌ای که هر خانواده از فضای سکونت و ورودی واحد خود برخوردار باشد،درحالی‌که راه‌پله مشترک،ارتباط عمودی میان طبقات را برقرار می‌کند.این ساختار،امکان نزدیکی دو نسل را بدون ادغام کامل قلمرو زندگی آن‌ها فراهم می‌سازد.

در تراز پایین‌تر،پیلوت با عملکردی دوگانه تعریف شد؛فضایی که در شرایط عادی بخشی از نیاز پارکینگ را پاسخ می‌دهد و در زمان برگزاری مراسم،در کنار حیاط و فضاهای داخلی، ظرفیت میزبانی از گردهمایی‌های مذهبی را فراهم می‌کند.

در این میان،شیب قابل‌توجه زمین از سمت جنگل به خیابان،به یکی از عوامل مؤثر در شکل‌گیری سازمان عمودی ساختمان تبدیل شد.استقرار فضاهای سکونتی در ترازهای بالاتر،امکان بهره‌گیری از چشم‌انداز طبیعی را فراهم کرد و ارتباط ساختمان با بستر شیب‌دار را به بخشی از منطق طراحی بدل ساخت.

تراس‌های نیمه‌پیرامونی،با بازخوانی مفهوم غلام‌گرد در معماری ایرانی،به‌عنوان فضاهایی واسط میان درون و بیرون شکل گرفتند.این تراس‌ها فراتر از یک فضای باز صرف، امکان حرکت در امتداد ساختمان،مکث،نشستن و تماشای چشم‌انداز را فراهم می‌کنند؛فضایی میان سکونت خصوصی و طبیعت پیرامون.

در بیان حجمی پروژه،ترکیب سطوح افقی پیش‌آمده با قاب‌های عمودی و فرورفتگی‌های عمیق،به شکل‌گیری ساختاری معاصر انجامید که در آن فضاهای باز و بسته،در ارتباطی پیوسته با یکدیگر قرار می‌گیرند.

در ویلا فلورد،معماری تلاشی است برای ایجاد تعادل میان فاصله و نزدیکی؛ فاصله‌ای برای حفظ استقلال و حریم خصوصی دو نسل، و نزدیکی‌ای برای تداوم روابط خانوادگی، آیین‌های جمعی و تجربه مشترک طبیعت.

حاصل این رویکرد،خانه‌ای است که در آن سکونت،گردهمایی و ارتباط با محیط،نه به‌عنوان عملکردهایی جداگانه،بلکه به‌عنوان لایه‌های مکمل یک شیوه زندگی در کنار یکدیگر تعریف می‌شوند.

ویلا آلاله | فراتر از سطح زمین

 

چگونه می‌توان در زمینی محدود،فضایی فراتر از ابعاد آن خلق کرد؟

ویلا آلاله از مواجهه با یک تضاد شکل گرفت؛زمینی به مساحت تنها ۲۰۰ مترمربع،با هندسه‌ای نامنظم،در برابر خواسته‌های گسترده کارفرما برای خلق یک ویلای تفریحی.

ویلایی سه‌خوابه برای اقامت‌های آخر هفته،با استخری سرپوشیده و خصوصی،تراسی وسیع رو به جنگل و روف‌گاردنی برای استراحت و حضور در طبیعت.

مسئله اصلی پروژه،صرفا جای دادن این عملکردها در زمینی کوچک نبود؛بلکه چگونگی حفظ کیفیت فضایی،استقلال عملکردها،محرمیت و ارتباط با طبیعت در بستری با محدودیت‌های هندسی و مساحتی بود.

پاسخ معماری،در بازتعریف رابطه میان سطح،حجم و عملکرد شکل گرفت.

به‌جای گسترش افقی فضاها،سازمان‌دهی پروژه بر مبنای هم‌پوشانی عملکردها و گسترش عمودی زندگی شکل گرفت؛رویکردی که امکان استفاده چندلایه از ظرفیت محدود زمین را فراهم کرد.

در این ساختار،استخر سرپوشیده و خصوصی در تراز همکف،در زیر تراس وسیع میانی قرار گرفت؛دو عملکرد مستقل که با قرارگیری در ترازهای متفاوت،بدون رقابت برای سطح اشغال،در یک سازمان فضایی واحد جای گرفتند.استخر ضمن حفظ محرمیت و استقلال دسترسی،ارتباط بصری خود را با فضای داخلی حفظ می‌کند.

در ترازهای بالاتر،تراس میانی و روف‌گاردن به فضاهایی برای مکث،گردهمایی و تجربه چشم‌انداز جنگل تبدیل شدند.پلکان خارجی،این دو سطح را به یکدیگر پیوند داده و ارتباط میان فضاهای باز را به بخشی از تجربه حرکت در ساختمان تبدیل می‌کند.

در فضای داخلی نیز پیوستگی بصری طبقات،شفافیت جداره‌ها و سبکی عناصر ارتباطی،در جهت تقویت احساس گشودگی و کاهش ادراک محدودیت فضایی به کار گرفته شدند.

در ویلا آلاله،محدودیت زمین نه با حذف خواسته‌ها،بلکه با بازنگری در نحوه استقرار و ارتباط میان آن‌ها پاسخ داده شد.

حاصل این رویکرد،معماری‌ای است که وسعت را نه در سطح اشغال،بلکه در تعدد لایه‌های زندگی،کیفیت فضا و امتداد آن به سوی طبیعت جست‌وجو میکند.