طراحی نما در تهران
ضوابط، زلزله، آلودگی هوا و اقلیم
طراحی نما در تهران با طراحی نما در یک شهر کوچک یا یک ویلای شمالی فرق دارد. هوای آلوده، زلزله‌خیز بودن شهر، کوچه‌های باریک، ساختمان‌های چسبیده به هم و ضوابطی که شهرداری برای نما دارد، همه روی طرح اثر می‌گذارند. در این مقاله نکته‌هایی را مرور می‌کنیم که مخصوص ساختمان‌های تهران است و پیش از شروع طراحی باید بدانید. برای آشنایی با اصول کلی و نمونه پروژه‌ها، صفحه طراحی نما را ببینید.
ضوابط شهرداری تهران برای نما
در تهران، نمای ساختمان فقط سلیقه مالک نیست. طرح نمای ساختمان‌های جدید در فرایند صدور پروانه بررسی می‌شود و شهرداری برای نما ضوابطی دارد که به موضوع‌هایی مثل هماهنگی با منظر شهری، مصالح، رنگ و نمای جانبی ساختمان می‌پردازد. این ضوابط ممکن است در طول زمان یا بین مناطق تغییر کنند، پس پیش از نهایی کردن طرح، آخرین الزامات را از شهرداری منطقه خود یا از طریق مهندس طراح پروژه بپرسید.
دو نکته عملی:
- نماهای جانبی و پشتی: در تهران بسیاری از ساختمان‌ها دیوارهای جانبی دارند که بالاتر از همسایه دیده می‌شوند. این دیوارها هم بخشی از منظر شهرند و طرح باید تکلیف آن‌ها را روشن کند، نه این‌که با یک اندود ساده رها شوند.
- زمان بررسی را در برنامه بگذارید: اگر طرح به اصلاح نیاز داشته باشد، چند هفته به زمان پروژه اضافه می‌شود. بپرسید تهیه مدارک و پیگیری اصلاحات جزو خدمت طراح است یا نه.
زلزله و اتصال مصالح نما
تهران روی چند گسل فعال قرار دارد و خطر زلزله در آن جدی است. در زلزله، قطعات نما که به‌درستی به سازه وصل نشده‌اند می‌توانند جدا شوند و روی پیاده‌رو بریزند. به همین دلیل، در نماهای سنگی و ورقی، روش اتصال قطعات به دیوار و سازه، مثل اتصال مکانیکی یا زیرسازی فلزی، موضوع ایمنی است و فقط به چسباندن با ملات بسنده نمی‌شود. بپرسید طرح شامل جزئیات اتصال هست و آیا این جزئیات با نظر مهندس سازه هماهنگ شده است. هرچه قطعه سنگین‌تر و ارتفاع بیشتر باشد، این موضوع مهم‌تر است.
آلودگی هوا و کثیف شدن نما
دوده و گردوغبار هوای تهران روی نما می‌نشیند و باران آن را به شکل لکه‌های عمودی پایین می‌برد. این لکه‌ها بیشتر زیر لبه پنجره‌ها، زیر نوارهای افقی و گوشه‌هایی دیده می‌شوند که آب از آن‌ها شره می‌کند. طراحی درست می‌تواند این مشکل را خیلی کمتر کند:
- لبه‌های افقی با شیب و آبچکان، تا آب از نما فاصله بگیرد
- مصالحی که سطحشان کمتر جاذب است یا راحت‌تر شسته می‌شود
- رنگ‌هایی که با گذشت زمان، کثیفی را کمتر نشان می‌دهند؛ نمای کاملاً سفید در تهران به نگهداری بیشتری نیاز دارد
- پیش‌بینی دسترسی برای شست‌وشوی دوره‌ای، به‌خصوص در ساختمان‌های بلند
اقلیم تهران و جهت نما
تهران تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد دارد. نمای رو به جنوب و غرب در تابستان آفتاب زیادی می‌گیرد. سایه‌بان افقی برای نمای جنوبی و سایه‌بان عمودی یا پنجره‌های کوچک‌تر برای نمای غربی، هم دمای داخل را بهتر می‌کند و هم به نما عمق می‌دهد. شیشه‌های بزرگ بدون سایه در این جهت‌ها، معمولاً بعد از چند ماه با پرده و فیلم پوشانده می‌شوند. فرق شمال و جنوب شهر هم قابل توجه است؛ شمال تهران خنک‌تر و پرشیب‌تر است و ساختمان‌ها گاهی از پایین تپه یا از ارتفاع دیده می‌شوند، که این دید هم باید در طرح لحاظ شود. درباره نقش اقلیم و جهت در نما، مقاله طراحی نمای ساختمان را بخوانید.
کوچه‌های باریک و دید از نزدیک
در بسیاری از محله‌های تهران، ساختمان را از فاصله چند متری و از پایین می‌بینید، نه از روبه‌رو و دور. در این حالت، طبقه همکف، ورودی، در پارکینگ و دو سه طبقه پایین بیشترین تأثیر را دارند و طبقات بالا کمتر دیده می‌شوند. بهتر است بخش بزرگ‌تری از دقت و بودجه طراحی صرف همین بخش‌ها شود. رندرهایی که ساختمان را از زاویه‌ای دور و بالا نشان می‌دهند، تصور درستی از نما در کوچه نمی‌دهند.
تأسیسات روی نما
کولرهای آبی و کندانسورها، کانال‌ها، لوله‌های گاز و کنتورها در ساختمان‌های تهران اغلب روی نما یا بالکن‌ها قرار می‌گیرند. اگر طرح برای آن‌ها جای مشخص و پوشیده پیش‌بینی نکند، چند ماه بعد از اجرا روی نمای نو ظاهر می‌شوند. این موضوع در بازسازی ساختمان‌های قدیمی مهم‌تر است؛ مقاله هزینه طراحی نما در بازسازی ساختمان قدیمی آن را بیشتر توضیح می‌دهد.
ایمنی در برابر آتش
پس از آتش‌سوزی‌های بزرگ در ایران و جهان، از جمله حادثه ساختمان پلاسکو در تهران در سال ۱۳۹۵ و آتش‌سوزی برج گرنفل در لندن در سال ۲۰۱۷، توجه به رفتار مصالح نما در آتش بیشتر شده است. در گرنفل، پوشش نما در گسترش آتش نقش داشت. هنگام انتخاب پنل‌های کامپوزیت، عایق‌ها و پوشش‌های سبک، مشخصات واکنش در برابر آتش را بخواهید و از طراح بپرسید انتخاب مصالح با الزامات ایمنی جاری هماهنگ است یا نه.
چک‌لیست طراحی نما در تهران
- آخرین ضوابط نمای شهرداری منطقه را بپرسید
- جزئیات اتصال مصالح سنگین را بخواهید
- لبه‌ها، آبچکان‌ها و شیب‌ها را برای کم کردن لکه بررسی کنید
- جهت ملک و سایه‌بان نمای جنوبی و غربی را ببینید
- تکلیف دیوارهای جانبی دیده‌شده را روشن کنید
- جای کولر، کنتور و لوله‌ها را در طرح ببینید
- مشخصات ایمنی مصالح سبک و کامپوزیت را بپرسید
برای انتخاب مجموعه‌ای که این کار را انجام دهد، راهنمای شرکت طراحی نما و برای مقایسه پیشنهادهای قیمت، مقاله قیمت طراحی نما را بخوانید.
طراحی و اجرای نما در دفتر معماری معین
دفتر معماری معین طراحی نما را برای پروژه‌ها در شهرهای مختلف انجام می‌دهد و اجرا را در تهران و شمال کشور. پیش از شروع، دامنه خدمات، خروجی‌ها، مراحل اصلاح و زمان‌بندی در یک پیشنهاد مکتوب مشخص می‌شود. نمونه‌کارها را در صفحه پروژه‌ها ببینید.
جمع‌بندی
طراحی نما در تهران یعنی طراحی برای شهری آلوده، زلزله‌خیز، متراکم و دارای ضوابط مشخص. نمای خوب در تهران علاوه بر زیبایی، به‌درستی به سازه وصل شده، آب و دوده را از سطح خود دور می‌کند، با آفتاب تابستان کنار می‌آید، از کوچه خوب دیده می‌شود و تأسیسات را پنهان می‌کند. اگر این نکته‌ها از ابتدا در طرح باشند، نما سال‌ها بعد هم سالم و تمیز می‌ماند.
پرسش‌های متداول
آیا برای تغییر نمای ساختمان موجود در تهران مجوز لازم است؟
بسته به نوع تغییر و منطقه فرق می‌کند. پیش از اجرا، از شهرداری منطقه خود بپرسید، چون تغییر نما بدون رعایت ضوابط ممکن است مشکل‌ساز شود.
کدام مصالح برای نمای ساختمان در تهران مناسب‌تر است؟
هیچ مصالحی برای همه پروژه‌ها بهترین نیست. آجر، سنگ و ترکیب آن‌ها در تهران رایج‌اند. معیار انتخاب، دوام در برابر آلودگی و یخبندان، روش اتصال ایمن، رنگ و بودجه است.
نمای سفید در تهران انتخاب خوبی است؟
می‌تواند زیبا باشد، اما به دلیل آلودگی هوا زودتر لکه می‌گیرد و به شست‌وشوی بیشتری نیاز دارد. اگر نمای روشن می‌خواهید، به جزئیات دفع آب و امکان تمیزکاری توجه بیشتری کنید.